کارفرمای خود را سوسک کنید!

معرفی مختصر در باب واقعیت مجازی و واقعیت افزوده در معماری

آرمین شایان پور
دانشجوی کارشناسی ارشد فناوری معماری دانشگاه تهران


فرض کنید یک روز، همین که چشمانتان را باز می‌کنید، به حشره ای تمام عیار تبدیل شوید! و یا بتوانید اطلاعات هویتی افرادی را که در خیابان از کنارتان می گذرند ببینید. اشتباه نکنید! شما گره گور زامزا و یا یک شخصیت داخل بازی های کامپیوتری نیستید! بلکه وارد دنیایی شده‌اید که می‌توانید هر چیزی باشید یا هر چیزی را ببینید. چندی دیگر درهمین دنیای عادی نیز مرز واقعیت و خیال از هم قابل تشخیص نخواهد بود. در این مقاله با واقعیت مجازی و واقعیت افزوده آشنا می‌شویم و کاربرد آنها را در معماری بررسی خواهیم کرد.

چند سالی است که بحث هایی در رابطه با واقعیت مجازی و واقعیت افزوده مطرح شده است و در این راستا ابزاری نیز به بازار عرضه شده اند. این دو فناوری اگرچه عنوان‌هایی شبیه به هم دارند، اما می‌توان گفت دنیای آنها به کل متفاوت است. در واقعیت مجازی کاربر از محیط واقعی خود جدا و در یک محیط کاملا مجازی غوطه‌ور می‌شود. اما در واقعیت افزوده، همان گونه که از نامش پیداست، اطلاعاتی به دنیای واقعی اضافه می‌گردد و کاربر می‌تواند محیط اطراف خود را به‌همراه این اطلاعات ببیند. برای روشن‌تر شدن موضوع، بهتر است تاحدی با ابزار‌های موجود برای تجربه این دو فناوری آشنا شویم.

تجربه واقعیت مجازی به چند طریق می‌تواند حاصل شود که عموما براساس میزان احساس حضور فرد در محیط مجازی طبقه بندی می‌شود. ساده ترین تجربه‌ی واقعیت مجازی هنگامی است که در حال بازی کردن با رایانه، خود را داخل محیط فرض می‌کنیم. نوع دیگر با قراردادن عینک‌های واقعیت مجازی قابل تجربه است. این عینک ها کاملاً دید کاربر از محیط اطراف را از بین می‌برند و با نمایش دادن تصاویر استریوسکوپیک٬ کاربر خود را در محیط مجازی احساس می‌کند. نوع دیگر که بیشترین احساس حضور در فضای مجازی را به‌همراه دارد اتاق واقعیت مجازی و یا “Cave” است. این اتاق شامل ۴ دیوار و کف و سقف است که بر‌روی هر‌سطح، تصویری توسط دستگاه‌های پروژکتور منعکس می‌شود؛ و فرد امکان حرکت در فضا و برقراری ارتباط با این فضا را دارد.

امروزه با گسترش استفاده از تلفن‌های همراه هوشمندی که دارای دوربین و پردازنده‌های قوی هستند، واقعیت افزوده نیز کاربرد بیشتری پیدا کرده است. به این صورت که با توسط دوربین تلفن همراه تصویر دریافت می شود و با استفاده از پردازنده تلفن اطلاعاتی پردازش شده و به تصویر اضافه می‌شود و در نهایت٬ این اطلاعات توسط نمایشگر تلفن به مخاطب ارائه می شود. شرکت گوگل با ارائه “گوگل گلس” و مایکروسافت با ارائه “هولولنز” این تجربه را برای افراد عادی تا حد زیادی قابل دسترس کرده اند، اگرچه محدودیت های سخت افزاری و پردازشی این محصولات کاربر را از داشتن این امکانات در‌طولانی مدت و یا با کیفیت بالا منع میکند.

اکنون که با این دو فناوری به طور کلی آشنایی پیدا کردیم، می‌توانیم در مورد استفاده از آنها در معماری صحبت کنیم. همه ما با طراحی و ترسیم نقشه ها به صورت دستی آشنا هستیم و تصاویر رندر شده توسط رایانه ها را دیده‌ایم. هرکدام ازاین روش‌ها نقاط ضعف و قوتی دارند و در عین کارایی بالا دارای محدودیت‌هایی هستند. برای تهیه یک طرح دستی از فضایی که قرار است ساخته شود٬ نیازمند ساعتها زمان هستیم. همچنین در نرم افزارها٬ تصاویر کامپیوتری که با عنوان “رندر” خروجی گرفته می‌شوند عموماً زاویه‌هایی خاص را نشان می‌دهند و ممکن است به طور کامل فضای طراحی شده را بیان نکنند. چه چیزی بهتر از اینکه قبل از ساخته شدن فضا، فرد بتواند در آن قدم بزند؟ این امر می‌تواند بسیاری از نارضایتی هایی را که توسط کارفرما پس از ساخته شدن فضا مطرح می شود٬ از بین ببرد. چون دیگر تمامی کیفیت هایی که به طور عادی در تصاویر ثابت کارفرما می‌بیند ، اینک می توانند در قالب یک فضای همگن به او ارائه شوند و تمامی زاویه هایی که طراح در نظر دارد برای کارفرما قابل مشاهده می‌گردد. حال به این امکانات امکان تغییر مصالح و حجم را نیز اضافه کنید. شما می‌توانید کارفرمای خود را به سوسک تبدیل کنید!

واقعیت مجازی به این دلیل که عموماً در فضایی خاص استفاده می شود٬ امکان استفاده از سیستم‌های قوی گرافیکی را داراست٬ از این رو از کیفیت بالاتری برخوردار است. اما واقعیت افزوده به علت استفاده‌ی بیش‌تر به صورت سیار و سختی جا‌به‌جایی سیستم های قوی گرافیکی، بیشتر در گوشی های هوشمند قابل استفاده است. این امر باعث کاهش کیفیت و ایجاد محدودیت در استفاده از واقعیت افزوده در معماری می گردد. با پیشرفت در پردازنده‌های تلفن همراه و گسترش تکنولوژی٬ در آینده در زمینه ی معماری نیزشاهد استفاده‌ی گسترده از واقعیت افزوده خواهیم بود. به‌گونه‌ای که شرکت های سازنده‌ی نرم‌افزار‌های معماری در رابطه با ارائه‌ی سیستم‌های جدید در این شاخه بسیار رقابت دارند.

امروزه با رشد روزافزون تکنولوژی هر‌روز زمینه‌های جدیدی به‌ رشته‌های مختلف وارد می شوند و در این میان شاید به‌توان گفت واقعیت مجازی و افزوده ارتباط میان معماری و صنعت بازی‌سازی است. غوطه‌ور کردن کاربر در فضایی ساخته نشده و یا فضایی مرمت شده، به‌عنوان تحولی در ارائه طرح های معماری شناخته می‌شود و روزی خواهد رسید که این فناوری به‌عنوان لازمه و نیاز در مرحله طراحی و تاییدِ یک طرح معماری شناخته شود.

Posted in نشریه.